Köşe Yazıları

Kleptokrasi

14 Ağustos 2021 tarihinde yazmış olduğum yazımda, birbirine zıt görünen Meritokrasi ve Nepotizm yönetim şekillerinin Türkiye için nasıl uyumlu hâle getirildiğini ifade etmeye çalışmıştım. Bu yazım özetle, gayriahlaki yönden oldukça becerili, beceriksizlik konusunda ön plana çıkmış, bu konudaki liyakat sahibi kişilerin büyük bir kayırmacılıkla belli görevlere yerleştirildiğini anlatıyordu. Liyakat kavramını zihinlerde bu kadar kötüleştirdiğim için peşinen özür dilerim; ancak gerçeği görmeniz için bunu yapmak zorundaydım.

Bu yazımda ise kavramların özüyle oynamadan farklı; ama bir yönden de kötülüğü ve kokuşmuşluğu simgeleyen bir yönetim şeklini anlatacağım. O yönetim şekli de Kleptokrasi.

Kleptokrasi, bir ülkede iktidarı ele geçiren bir ailenin ya da siyasal veya dini grubun, o ülkenin kaynaklarını sistemli olarak soyması demektir ve kısaca hırsızlar rejimi anlamına gelir. Demokrasinin bütün kurumlarıyla yerleşmediği ülkelerde görülen bu durum, o ülkelerin gelişmesinin önündeki en büyük engellerden biri olmaktadır.1 Kleptokrasi de halk, kendi hırsızını kendi oylarıyla seçmektedir.2

Kleptokrasi rejiminde iktidarda bulunanlar kamu yetkileri ve kaynaklarını kendi mal varlıklarını ve zenginliklerini geliştirmek için kullanırlar. Bu tip rejimlerde yönetici sınıf kamu kaynakları üzerinden kendisini ve yandaşlarının zenginleşmesine sebep olurken, yaygın yolsuzluk ağları sebebiyle toplum zarara uğrar. Kleptokrasiler otoriterdir ve güçler ayrılığı ilkesi yoktur. Kleptokrasilerde hükümet toplum aleyhine yüksek bir güce sahiptir. Kamu kaynaklarının hesap vermeden, kişisel amaçlar için kullanımı söz konusudur.3

Netflix platformunda yayınlanmış olan “Zorba Nasıl Olunur?” başlıklı yapım, zorba olarak nitelendirilen belli başlı liderleri ele alırken Saddam Hüseyin rejimini anlattığı esnada “Kleptokrasi” kavramını somutlaştırmaya çalışır.

Ekşi Sözlük yazarlarından “kardinal richelieu”, Kleptokrasi ile ilgili yazmış olduğu içerikte şu ifadeleri kullanıyor:

Halktan çok daha rahat bir hayat sürdürürken halkın desteğini kazanmak için bir seçkinin ne yapması gerekir? Kleptokratların tarih boyunca başvurdukları dört çözüm yolu vardır:

1.Halkı silahsızlandırmak, seçkinleri silahlandırmak.

2.Toplanan haraçların çoğunu herkesin hoşuna gidecek şekilde dağıtarak kitleleri mutlu etmek.

3.Genel düzeni koruyarak ve şiddeti durdurarak sahip olunan gücü insanların mutluluğu için kullanmak. 

4.Kleptokrasiyi haklı çıkaracak bir ideoloji ya da din inşa etmek.

Kleptokrasi kavramını okuduğunuzda dünyanın çeşitli ülkeleri aklınıza gelebilir; Türkiye’ye gelince biraz durmakta fayda var.

Neden mi?

Çünkü, Türkiye hukukun üstünlüğü endeksinde 128 ülke arasından 107. sırada da ondan.

Hatib Minber

Sitemde yayınlanan içeriklerden ilk siz haberdar olun. Ücretsiz olarak bildirim almak için e-posta adresinizi girin. Aboneliği tamamlamak için lütfen e-postanıza gönderdiğim, iletiyi onaylayın.

Print Friendly, PDF & Email

Kaynakça / Dipnotlar

  1. https://tr.wikipedia.org/wiki/Kleptokrasi
  2. https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/zeynep-oral/kleptokrasi–1448044
  3. Derleme için bakınız: https://onedio.com/haber/maddede-hirsizlar-yonetimi-kleptopraksi–421750

Bu Yazıya Görüşlerinle Katkıda Bulun!..