Duymayanın Dili: Bir Mikro ve Makro Bakış Denemesi

Yazıyı Sesli Oku

Zata’nın mecalsiz ama bir o kadar da keskin tespiti kulağımızda çınlıyor: “Seni dinlemeyen kulağın, diline de güvenme.”

Bu söz, sadece iki insan arasındaki iletişimsizliği değil; nesnel gerçekliğin çöktüğü, kelimelerin anlamını yitirdiği ve her şeyin bir illüzyona indirgendiği günümüz dünyasını anlamak için eşsiz bir anahtar sunuyor. Siyasette de böyledir, ortak bir hayatı omuzlayan iki insanın ilişkisinde de: Dinlemeyen, anlamaya ve yüzleşmeye niyet etmeyen bir mekanizma; ne kadar süslü cümleler kurarsa kursun, söylediği her sözde kendi meşruiyetini yitirir.

Küresel Bir Kriz: Post-Truth Siyaset ve Hakikatin Ölümü

Bugün dünyada ve Türkiye’de siyaset, nesnel olguların, somut verilerin ve hakikatin değil; korkunun, öfkenin, manipülasyonun ve “post-truth” (hakikat sonrası) çağın kodlarıyla üretilen kurguların üzerine kurulu. Siyasi iktidarlar halkın feryadını, geçim derdini, adalet çığlığını duymamak için kulaklarına kalın pamuklar tıkıyorlar. Çünkü duymak; sorumluluk almayı, yüzleşmeyi ve en önemlisi iktidar konforundan vazgeçmeyi gerektirir.

Sokağın sesine kulak tıkayan bu akıl, hakikati ortadan kaldıramayacağını anladığı an, onu büsbütün yok sayan bir dil inşa eder. Objektif gerçekliğin yerine alternatif “kendi gerçekliklerini” koyarlar. Ekonomi çökerken “şahlandık” derler, adalet biterken “hukuk üstün” iddialarında bulunurlar. Zata’nın asırlar önce sezdiği gibi: Halkını dinlemeyen, toplumsal gerçekliğe kulak tıkayan o siyasi mekanizma, gün gelir kendi diline de ihanet eder. Söylenen her yalan, üretilen her sahte kurgu, aslında hakikat karşısındaki acizliğin ve tükenmişliğin itirafıdır.

Ortak Hayatın Aynası: Büyük Siyasetin Küçük Sureti

Küresel ve ulusal ölçekteki bu devasa hakikat krizi, en yalın haliyle ortak bir hayatı paylaşan iki insanın ilişkisinde de kendini gösterir. Bir tarafta, gidişattaki yanlışa, haksızlığa veya savurganlığa karşı çıkan; sistemi, bütçeyi ya da hatalı adımları durmaksızın eleştiren bir taraf vardır. Bu kişinin mücadelesi, ortak geleceği kurtarmak, yaklaşan tehlikeyi önceden haber vermektir. Verilen söze sadık kalmaya yönlendirmektir. Su içmeyeceksin denildiğinde su içmemeye verilen söze sadık kalmaya davettir.

Ancak diğer tarafta; bu haklı itirazları duymamak için kulaklarını kapatan, hatasını kabul etmek yerine konfor alanını korumayı seçen bir profil durur. İşte tam bu noktada ilişki, post-truth siyasetin bir mikro laboratuvarına dönüşür: Hakikati duymayan taraf, yaşanan huzursuzluğu örtbas etmek, sorumluluktan sıyrılmak ve haklı çıkan insanı bastırmak için sürekli bahaneler üretmeye, gerçeği bükmeye ve en acısı sürekli yalan söylemeye başlar. Olmuyor denilen şeylerin olduğu gün gibi ortaya çıkmasına rağmen!

İhanet Edilen Güvenin Geri Dönüşü Yoktur

Siyasette de ikili ilişkilerde de yalan, masum bir hata değil; bir imha stratejisidir. Sürekli yalan söyleyen, gerçeği manipüle eden bir iktidara halkın artık inancı kalmadığı gibi; hayatını, emeğini ve geleceğini paylaştığı insanın yalanlarına maruz kalan kişi de bir noktada karşı konulmaz bir kırılma noktasına gelir.

Çünkü mesele sadece bir yanlışı yapmak değil; o yanlışı örtmek için bile bile, gözün içine baka baka gerçeği tersyüz etmektir. Bir kez o güven bağı koptuğunda, kulaklar tıkandığında ve diller yalana bulandığında, artık geriye dönüşün köprüleri atılmıştır.

Eşini dinlemeyen, onu anlamak yerine kandırmayı seçen o zihniyete bir daha asla güvenilemez. Nasıl ki halkın sesine kulak tıkayan, ülkeyi yalanlarla yöneten siyasi zihniyet meşruiyetini sonsuza kadar yitiriyorsa; ortak hayatın içindeki hakikati yalanlarla boğan insan da artık o masada hiçbir güven kredisine sahip olamaz.

Ve Son Söz…

İster sarayların tahtından yönetilen devasa bir ülke olsun, ister ortak bir hayatı paylaşan iki insanın kurduğu o kırılgan dünya… Temel kural değişmez. Kulaklarını gerçeğe tıkayanlar, gün gelir kendi dillerinin kurbanı olurlar.

Halkının feryadını duymayan iktidarların vaatleri ne kadar hükümsüzse, karşısındakinin haklı sesini boğmak için yalanlara sığınan tarafın ortak masadaki yeri de o kadar bitmiştir. Çünkü kandırmayı bir yöntem, hakikati ise bertaraf edilecek bir düşman gören zihniyete asla ve asla güvenilmez.

Zata’nın asırlar önce fısıldadığı o sert hakikat, bugün hepimizin kapısını çalıyor: Seni dinlemeyen kulağın, diline de güvenme. O kulaklar açılmadıkça, o dillerden dökülen hiçbir kelimeye inanılmayacak; enkazın altında kalan ise hep yalanın mimarları olacaktır.

Takdir Sizin, Atatürk Hepimizin!..

Hatib Minber