Gaza Basarak Geriye Gitmek: Otoriter İvmelenmecilik
Kapitalizm ve kapitalist süreçlerin hızı o kadar yüksek seyrediyor ki kapitalizmi hemen hemen her hücremizde hissedebilir olduk. Siyaset ve toplumsal süreçler kapitalizmin hızını sınırlayabilmek için çabalasa da siyaset kuramında adlarını yoğun duyar olduğumuz ivmelenmeciler bu hızı arttırmanın peşindeler.
İvmelenmecilerin amacı, ivmelenmecilik adını verdikleri teori ile kapitalizmi en hızlı noktaya ulaştırmak. Kapitalist süreçleri ne kadar ivmelendirirlerse (hızlandırırlarsa) işin sonucunda siyasal ve toplumsal yaşantının o kadar mükemmelleşeceğini iddia ediyorlar.
Onlara göre yapay zekanın ve diğer teknolojik gelişmelerin hızlandırılması, otomasyon ve lojistik gibi konularda daha ivmelenmeci bir duruş kapitalizmin sınırlarını oldukça geniş bir yelpazeye çekerek yepyeni bir siyasal ve toplumsal yaşam ortaya çıkarabilir.
Gerçekten de teknolojideki gelişim hızını kavrayamaz durumdayız. Yeni bir şeyin eskimesi artık daha kısa sürelerde gerçekleşiyor. Kısa bir süre önce devrim yaratan buluşların artık devrini kapattığı bir simülasyonda yaşıyoruz.
Dolayısıyla ivmelenmecilere göre hızlandırılan süreçler mevcut sistemin gelişmesi için daha da hızlı bir devinimi gerektiriyor. Bu kuramda frene basarak durmak yerine gaza basarak tehlikeden uzaklaşmak tercih ediliyor.
Özetle, ivmelenmecilik kuramında hızlı bir değişim mekanizması hep daha iyi bir şey için destekleniyor. Bu hızla yüklenme bir şeyi inceldiği yerden kopartmaktan çekinmiyor ve kopan yerin yeniden bir yeni ile değişimini de destekliyor.
Yakın zamanda ekonomi bilimi ile restleşen AK Partinin yönetim kadrosunun başı, sadece ekonomi bilimi ile değil ivmelenmecilik kuramı ile de kavgalı bir halde diyebiliriz.
Bir sistemin defolarını ortaya çıkarabilmek ve o sistemi daha iyi bir hale getirebilmek için o sistemi hızlandırarak yepyeni bir sisteme merhaba diyen ivmelenmecilik teorisi AK Parti kadrolarınca tıpkı ekonomi biliminde olduğu gibi tersten işletiliyor.
Mevcudu daha iyi hale getirebilmek için bozmayı çekinmeden uygulayan ivmelenmecilerin yerine AK Parti kadroları, mevcudu bozarak daha iyi olmayan bir şeyin peşinde koşuyorlar. İyiyi tanımlamak tabii ki kime ve neye göre değişkenlik gösterebilir; ancak her geçen gün çok yoğun bir dejenerasyon yaşadığımızı herhalde kimse inkar edemez.
AK Parti kadrolarının ivmelenmeciliği, yani hızlanması belli bir konuda çok yoğun bir regülasyon sürecini beraberinde getiriyor. Ne demek istediğimi biraz açayım:
Hukuk alanında bir düzenlemeyi daha tam anlamıyla kavrayamadan hemen akabinde yeni bir düzenleme hayatımıza giriyor. Dolayısıyla bu ivemelencelilik teorisinde olduğu gibi bir gelişme niyetiyle değil, mevcudu daha da bozma niyetini taşıdığına dair hissiyatı kuvvetlendiriyor.
Ekonomi alanında, finans alanında neredeyse günde bir veya iki hukuksal düzenleme yapılıyor ve sistem resmen işleyemez hâle sokuluyor. Örneğin bankacılık alanında yapılan düzenlemeye ne bankacılar yetişebiliyor ne de bankacılık sisteminin teknolojik işleriyle uğraşanlar bunlara ayak uydurabiliyor. Sistem de böylece yara alıyor.
İvmelenmecilik teorisi geleceği gelecekteki fikirlerle inşa etmeye çalışırken AK Parti kadroları geleceği geçmişin muhafazakar kökenleri ile değiştirmenin peşinde koşuyor.
Gece yarısı kararnameleri ile işleyen bir otoriterleşme süreci “otoriter ivmelenmecilik” diye tanımlayabileceğimiz süreci ivmelenmeciliğin doğasına aykırı bir biçimde yürütüyor.
İvmelenmeciler sistemin çeperlerini genişletmekten bahsederken, bizde sistemin çeperleri, içeriye nefes aldırmayacak kadar daraltılıyor. Bu hız, bir gelişim motoru değil; mevcut tüm kazanımları bir öğütücü gibi parçalayan reaksiyoner bir devinimden ibaret kalıyor.
AK Parti, bilime ters yaşayışına bir yeni halka eklemiş gibi görünüyor.
Takdir Sizin, Atatürk Hepimizin!
Hatib Minber
Sitemde yayınlanan içeriklerden ilk siz haberdar olun. Ücretsiz olarak bildirim almak için e-posta adresinizi girin. Aboneliği tamamlamak için lütfen e-postanıza gönderdiğim, iletiyi onaylayın.
Klasik ivmelenmecilik geleceği yeni fikirlerle inşa etmeyi ve sistemin çeperlerini genişletmeyi hedeflerken; makalede de altı harika çizildiği gibi, bizdeki otoriter versiyonunun geleceği geçmişin muhafazakar kökleriyle dizayn etmeye çalışması ve sistemin çeperlerini nefes aldırmayacak kadar daraltması, içinde bulunduğumuz kurumsal yorgunluğun ve boğulma hissinin kusursuz bir felsefi açıklaması niteliğinde.
Sadece ekonomi bilimiyle değil, sosyolojik ilerlemenin doğasıyla da inatlaşan bu yönetim anlayışını ‘hızlandırılmış bir gerileme’ olarak okumak, son dönemin en yaratıcı politik eleştirilerinden biri. Günübirlik kararlarla yorulan bir toplumun ve piyasanın hislerine tercüman olan, hem teorik derinliği bulunan hem de sokağın pratiğini çok iyi okuyan sarsıcı bir yazı. Kaleminize ve zihninize sağlık.”
Esasen, daha çok hakim kapital sisteme yönelik bir karşı(pratikte karşı gibi görünmese de) hareket olarak; kimi sosyalist/komünist düşünürler veya aktivistler tarafından benimsenen ‘ivmelenmecilik’ teorisine, özünde katılmamakla birlikte; ben, yazı nezdinde AKP’ nin iktidarı süresince yaşattıklarını, ‘ivmelenme’ kelimesinin bazı fizik ve felsefe kavramları üzerinden analojiler kullanarak anlatmak istiyorum..
İvme terimi basitçe, hız vektöründeki artış olarak tanımlanır.. Hız vektörüne de bir nesnenin hızını ve yönünü belirten bir doğru diyebiliriz..
AKP ara ara dönme eylemi gösteriyor gibi görünse de(buna da değineceğim), sahip olduğu doğru yönünde yine sahip olduğu ‘kitle’ ve ‘kütle’ sayesinde ivmeleniyor adeta vites yükseltiyor..
Değineceğimi belirttiğim dönme hareketi konusunda, normalde ‘atalet momenti’ nin devreye girmesi gerekir.. Atalet momenti veya eylemsizlik momenti, dönmekte olan bir cismin, dönme hareketine karşı durmasına eylemsizlik momenti denir.. Fakat görüyoruz ki AKP nesnesi, fizik yasalarının üzerinde bir durumla bizi karşı karşıya bırakıyor..
Buraya kadar fizik kavramları kullanmıştım; sıra AKP karşıtı gibi düşünebileceğimiz tarafa(ki bu aynı zamanda öz eleştiri de içeriyor) geldi..
Taoizm’ de ‘wu wei’ kavramı vardır.. ‘Eylemsizlik eylemi’ ya da ‘bir şey yapmadan bir şey yapmak’ gibi tanımlanabilir.. Aynı zamanda uyum sağlamak veya üzerine yeni bir düzen getirmeye çalışmamak felsefesidir.. Yani potansiyelin farkında olup harekete geçmemektir.. Bir oku yayda gerip, en gergin halinde tutmak ama oku bırakmamaktır.. Biz de ‘ya istesek oku bırakırız da, işte, bırakmıyoruz..’ diyoruz..
Bir de bunun daha kötüsü İtalya’ dan geliyor; ‘dolce far niente’.. ‘hiçbir şey yapmamanın tatlılığı’ olarak çevrilebilen bu deyimi, ne yazık ki şiar edinmiş bir güruhla da birlikte yaşıyoruz.. Bu güruh, kapitalin kovanlarından damlayan bir damla bala tamah ederek, o damlanın tatlılığına tav olarak hayatına devam etmekte.
Umarım ivmelenmecilik teorisine ve AKP eylemlerine eleştirimde kullandığım analojiler faydalı olur..
Esenlikler..