Doğru Kimin?

Yazıyı Sesli Oku

Doğrunun ne olduğunu, hepimiz, tam anlamıyla doğru şekilde bilmiyoruz. Doğru denilen şeyin ahlaki bir temele dayandığı bir gerçek, ama hepimizi düşündüğünüzde ne kadar ahlaklı olduğumuz da epey tartışmalı.

Adele Faber, biri boğuluyorken ona yüzmeyi öğretmenin doğru olmadığını vurgularken herhalde yüzmeyi öğretmekten çok kurtarmanın daha doğru olacağını söylemiş olmalı diye düşünüyorum.

Stevenson’un, Jekyll ve Hyde hikayesindeki doğru ve yanlış (iyi ya da kötü) kavramlaştırmasının kime ve neye göre olduğu da epeyce tartışmalı değil mi?

Sevdiğim bir abim, “doğru her yerde söylenmez” diye beni fazlasıyla uyarmakla haklı mı acaba?

Olaya Michel Foucault açısından da bakacak olursak, kendisi şöyle diyor: “Sadece söylediklerinin doğru olmasına değil, aynı zamanda konuştuğun kişinin de bu doğruya katlanabilecek olmasına dikkat et”.

Buraya kadar ifade etmeye çalıştığım şey, doğru denilen şeyin tek taraflı bakış açısıyla açıklanabilmesinin epeyce zor olduğu.

Boğulan bir kişiye yüzme öğretmenin doğru olduğunu düşünüyorsanız, bunu bir de boğulmakta olan kişiye sormalısınız. İşte bu tek taraflılığı yıkan, doğruya bakış açışını en az çift taraflı değerlendiren bir yere işaret eder.

“Ben çok doğru bir insanım” söyleminizin sadece kendinizde karşılık bulma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu bilmeniz gerekiyor. Hatta kendinizi yeterince doğru tanıyorsanız, bu doğruluğu tartıya koymaya cesaretinizin de olması gerekiyor. Özetle hepimiz yanlışlar barındırıyoruz.

Doğru insanın hatası, yanlışlarını da içermesidir desem herhalde doğru bir laf etmiş olurum.

Doğru olan bir arayışa yönelmektir. Mevlana’nın da dediği gibi “insanın değeri, aradığı ve peşinden koştuğu şeyle ölçülür”. Özetle mesele doğru olduğunu savunmak değil, doğruyu aramak ve peşinden koşmaktır.

Bir önceki yazımda haksızın haklılar üzerindeki galibiyetinin her yeri cehenneme çevirmesinden bahsetmiştim. Bu cehennem denilen şey, baskıcı rejimlerin yarattığı bir durumdur. Haklı ve haksızın en temel savunma argümanı, savundukları şeyin doğru olmasına dayalıdır. Oysa ki doğru denilen şeyin, tek olmasından kaynaklı bir bakış açısı, haklı ve haksızın savunduğu şeyin yanlışlığına da vurgu yapar.

Doğrunun tek taraflı olmasının zorluğuna geri dönecek olursak, doğru ve doğruluk bir iletişim temelini de beraberinde getirir. İlettiklerinizin size göre doğru olması, karşı tarafın size hak vereceği anlamını çıkarmaz. Doğru sonucunda karşı tarafın doğru olduğunu savunduğunuz şeyin doğru olmasını kabul etmesiyle büyür.

Günümüzün siyasi arenası doğru bilinen yanlışların yarattığı kaosun içinde evriliyor. Doğru diye ceket iliklediğimiz şeylerin aslında yanlış olduğunu, o doğruyu iddia edenin kıvırmasından anlıyoruz. Sözünü yalanlayan siyasetçiler her gün ekranlarda boy gösteriyor.

Sally Rooney’in dediği gibi, “Çağımızın özeti, insanların psikolog gibi konuşup akıl hastası gibi davranmasıdır”. Doğruları söyleyenlerin yanlışlar içerisinde olduğunu hepimiz göremiyor muyuz?

Son olarak, doğru denilen şey bir planlama mevzusudur. Şişli, Halaskargazi Caddesi üzerindeki Atatürk Evi’ne giderseniz giriş yapısının üzerindeki yazıyı okuyup düşünmelisiniz. Doğru denilen şeyi en az yanlışla yapmak istiyorsanız emsalsiz bir plan da yapmanız gerekir. (Görsel Aşağıda Yer Almaktadır.)

Günümüzün tehlikesi, insanların yanlışları doğru diye sunmak için planlar yapmasıdır. Bakın son tutuklama olaylarına, harika bir yanlışı, doğru yapmak için ne güzel de planlanmış değil mi?

Bu yazımda doğruyu anlatmaya çalıştım, anlamak ve almak isteyene selamlar.

Takdir Sizin, Atatürk Hepimizin!

Hatib Minber